Lịch sử hình thành và phát triển Thống kê tỉnh Phú Thọ
Căn cứ Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh; Quyết định số 912/QĐ-CTK ngày 11/7/2025 của Cục trưởng Cục Thống kê Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thống kê tỉnh, thành phố trực thuông trung ương thuộc Cục Thống kê. Cùng với hệ thống chính trị sáp nhập nguyên trạng diện tích tự nhiên, dân số; kinh tế - xã hội ba (03) tỉnh Hòa Bình, Phú Thọ, Vĩnh Phúc cũ thành lập tỉnh Phú Thọ mới, Thống kê tỉnh Phú Thọ (mới) được hình thành trên cơ sở sáp nhập thống kê 03 tỉnh trên. Với truyền thống đoan kết, thống nhất, cùng nhau vượt qua mọi khó khăn, quyết tâm phấn đấu hoàn thành xuất sắc, toàn diện nhiệm vụ chính trị được giao, Thống kê tỉnh Phú Thọ mới đang tiếp bước truyền thống của ba tỉnh trước đây để quyết tâm xây dựng ngành Thống kê tỉnh Phú Thọ mới ngày càng phát triển lớn mạnh, góp phần vào xây dựng và phát triển tỉnh Phú Thọ mới nói riêng và cả nước nói chung; cùng cả nước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Lịch sử hình thành và phát triển Thống kê tỉnh Phú Thọ (trước sáp nhập)
Thực hiện Sắc lệnh số 61/SL ngày 06/5/1646 của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thành lập Nha Thống kê nằm trong Bộ Quốc dân kinh tế, theo đó từ tháng 05/1946 - 01/1956 ở cấp tỉnh có cơ quan Thống kê tỉnh nằm trong Ủy ban hành chính và UBHC kháng chiến tỉnh.
Thực hiện Quyết định số 695/TTg ngày 20/02/1956 của Thủ tướng Chính phủ, từ tháng 02/1956 - 3/1957 ở tỉnh có Ban Thống kê tỉnh Phú Thọ do đồng chí Nguyễn Văn Chước phụ trách và một số đồng chí khác; ở huyện có các Thanh tra Thống kê huyện và ở xã có phụ trách thống kê xã. Từ tháng 4/1957, thực hiện Thông tư số 106/TTg ngày 25/3/1957 của Thủ tướng Chính Phủ, các xã thống nhất thành lập Ban Thống kê xã.
Thực hiện Nghị định số 42/TTg ngày 08/4/1957, từ tháng 4/1957, Ban Thống kê tỉnh đổi tên thành Chi cục Thống kê tỉnh, ở huyện có các phòng Thống kê huyện và ở xã có các Ban Thống kê xã; các cơ quan, đơn vị, xí nghiệp đều có tổ chức thống kê riêng.
Đến đầu năm 1968, thực hiện Nghị quyết số 504/NQ-UBTVQH ngày 26/01/1968 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về việc hợp nhất hai tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ thành tỉnh Vĩnh Phú. Cũng như các ngành khác, thực hiện lãnh đạo, hướng dẫn của Trung ương và sự chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy, chính quyền địa phương. Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú được thành lập trên cơ sở sáp nhập Chi cục Thống kê tỉnh Phú Thọ và Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc. Lúc này Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú có tổng số 143 cán bộ, công chức. Tại Cơ quan Cục có 6 phòng, 66 cán bộ, công chức; Trường Sơ cấp Thống kê có 03 cán bộ, công chức; cấp huyện có 22 phòng Thống kê với 74 cán bộ, công chức.
Từ năm 1984, Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú đổi tên thành Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú ở huyện có các phòng Thống kê huyện và ở cấp xã có các nhân viên Thống kê xã.
Ngày 06/11/1996, Quốc hội khóa IX tại kỳ họp thứ 10 đã thông qua Nghị quyết “ Về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh” trong đó tỉnh Phú Thọ và tỉnh Vĩnh Phúc được tái lập trở lại trên cơ sở chia tách tỉnh Vĩnh Phú. Theo đó, Tổng cục Thống kê đã ban hành Quyết định số 590/TCTK-TCCB, ngày 09/12/1996 về việc giải thể Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú, thành lập Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ và Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc kể từ ngày 01/01/1997. Tại thời điểm tái lập (01/01/1997), Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ có 68 cán bộ công chức, trong đó: Cơ quan Cục có 27 cán bộ, công chức do đồng chí Lê Văn Khánh là Cục trưởng, Phòng Thống kê Tổng hợp có 6 cán bộ, công chức; Phòng Thống kê Nông nghiệp có 4 cán bộ, công chức, Phòng Thống kê Công nghiệp – Xây dựng có 6 cán bộ, công chức, Phòng Thống kê Thương mại – Giá cả có 5 cán bộ, công chức, Phòng Tổ chức – Hành chính có 5 cán bộ, công chức. Cấp huyện có 10 phòng Thống kê huyện, thành, thị với tổng số 41 cán bộ, công chức.
Từ ngày 10 tháng 10 năm 2010, thực hiện Quyết định số 54/2010/QĐ-TTg ngày 24/8/2010 của Thủ tướng Chính phủ về Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Thống kê trực thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ở tỉnh có Cục Thống kê tỉnh, ở cấp huyện thành lập Chi cục Thống kê huyện trên cơ sở Phòng Thống kê huyện trước đây. Chi cục Thống kê cấp huyện là đơn vị trực thuộc Cục Thống kê tỉnh, có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản, trụ sở riêng. Ở xã có công chức thống kê xã kiêm công tác văn phòng hoặc chuyên trách công tác thống kê.
Thực hiện Quyết định số 83/QĐ-TCTK ngày 14/01/2011 của Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục thống kê tỉnh Phú Thọ, Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ thực hiện mô hình tổ chức gồm 07 phòng và 13 chi cục Thống kê: tại Cơ quan Cục có 6 phòng (gồm: Phòng Thống kê Tổng hợp, Phòng Thống kê Nông nghiệp, Phòng Thống kê Công nghiệp – Xây dựng, Phòng Thống kê Thương mại, Phòng Thống kê Dân số - Văn xã, Phòng Tổ chức – Hành chính) và Thanh tra Cục; tại 13 huyện, thành, thị có 13 Chi cục Thống kê.
Thực hiện Quyết định số 225/QĐ-TCTK ngày 02/4/2014 của Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ, Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ được tổ chức thành hệ thống dọc 2 cấp theo đơn vị hành chính: Tại cơ quan Cục Thống kê gồm có 7 phòng (Phòng Thống kê Tổng hợp, Phòng Thống kê Nông nghiệp, Phòng Thống kê Công nghiệp - Xây dựng, Phòng Thống kê Thương mại, Phòng Thống kê Dân số - Văn xã, Phòng Thanh tra Thống kê, Phòng Tổ chức - Hành chính); tại 13 huyện, thành, thị có 13 Chi cục Thống kê trực thuộc Cục Thống kê.
Thực hiện Quyết định số 1006/QĐ-TCTK và 1007/QĐ-TCTK ngày 20/5/2020 của Tổng cục trưởng Tông cục Thống kê, hiện nay Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ được tổ chức thành hệ thống dọc 2 cấp theo đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp huyện, bảo đảm nguyên tắc tập trung thống nhất. Tại cơ quan Cục Thống kê có 5 phòng (Phòng Thống kê Tổng hợp, Phòng Thống kê Kinh tế, Phòng Thống kê Xã hội, Phòng Thu thập Thông tin Thống kê và Phòng Tổ chức - Hành chính); cấp huyện: có Chi cục Thống kê thành phố Việt Trì và 6 Chi cục Thống kê khu vực.
Lịch sử hình thành và phát triển Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc (trước sáp nhập)
Ngày 12/2/1950, tỉnh Vĩnh Phúc được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Vĩnh Yên và tỉnh Phúc Yên với diện tích là 1.715 km2 và dân số khoảng 47 vạn người. Ngày 26/1/1968, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra Nghị quyết số 504/NQ-QH về hợp nhất tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Phú Thọ thành tỉnh Vĩnh Phú. Sau khi hợp nhất, tỉnh Vĩnh Phú có diện tích 5.103 km2, gần 1,3 triệu dân, trong đó có 9 vạn đồng bào các dân tộc thiểu số; các đơn vị hành chính gồm: Thành phố Việt Trì, 3 thị xã (Phú Thọ, Vĩnh Yên, Phúc Yên), 18 huyện, 4 thị trấn và 422 xã. Sau gần 29 năm hợp nhất, tháng 11/1996, Quốc hội khoá IX kỳ họp thứ X đã ra Nghị quyết tách tỉnh Vĩnh Phú thành 2 tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ. Tỉnh Vĩnh Phúc được tái lập và đi vào hoạt động từ ngày 1/1/1997. Khi tái lập, tỉnh có diện tích 1.370,73 km2, dân số 1,1 triệu người; có 6 huyện, thị (thị xã Vĩnh Yên, huyện Lập Thạch, huyện Tam Đảo, huyện Vĩnh Tường, huyện Yên Lạc và huyện Mê Linh) với 148 xã, phường, thị trấn; trong đó có một huyện và 39 xã miền núi.
Sau nhiều lần thay đổi địa giới hành chính, đến nay, tỉnh Vĩnh Phúc có diện tích tự nhiên là 1.236,0 km2, dân số trên 1,17 triệu người. Vĩnh Phúc tiếp giáp với 4 tỉnh, thành phố: phía Bắc giáp tỉnh Tuyên Quang và Thái Nguyên, đường ranh giới là dãy núi Tam Đảo, Sáng Sơn; phía Tây giáp tỉnh Phú Thọ, ranh giới tự nhiên là sông Lô; phía Nam giáp Hà Nội, ranh giới tự nhiên là sông Hồng; phía Đông giáp hai huyện Sóc Sơn, Đông Anh - Hà Nội. Tỉnh có 9 đơn vị hành chính, trong đó có 2 thành phố, Vĩnh Yên và Phúc Yên; có 7 huyện: Sông Lô, Lập Thạch, Tam Dương, Bình Xuyên, Vĩnh Tường, Yên Lạc, Tam Đảo; với 136 xã, phường, thị trấn (trong đó có 105 xã, 16 thị trấn, 15 phường).
THỐNG KÊ TỈNH VĨNH PHÚC THỜI KỲ 1950 - 1968
Theo Nghị định số 03 ngày 12/02/1950, tỉnh Vĩnh Phúc được hình thành từ việc sáp nhập 2 tỉnh Vĩnh Yên và tỉnh Phúc Yên, có diện tích đất tự nhiên là 1.715 km2, dân số khoảng 47 vạn người. Năm 1950 đến năm 1955 là thời gian nhân dân ta phải tập trung sức tiến hành kháng chiến chống thực dân Pháp và bọn phản động, tiến hành cải cách ruộng đất… Các hoạt động thống kê trong giai đoạn này chủ yếu tập trung thu thập và báo cáo các thông tin thống kê về nông nghiệp, đất đai, công thương nghiệp, dân số trong các vùng tự do. Trong đó, các chỉ tiêu thống kê dân số là quan trọng nhất nhằm trực tiếp phục vụ cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo kháng chiến và phát triển kinh tế. Thời kỳ này, mặc dù trong điều kiện vô cùng khó khăn song hoạt động thống kê đã đạt được những kết quả bước đầu: Nội dung và phương pháp thống kê phù hợp với điều kiện kháng chiến, sản phẩm, thông tin thống kê đã bám sát yêu cầu của Trung ương Đảng, Chính phủ và của lãnh đạo các ngành, các cấp. Ngành Thống kê cơ bản đã làm tròn chức năng tham mưu, thu thập, cung cấp thông tin về tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh, trực tiếp phục vụ yêu cầu của Đảng và nhà nước trong công tác lãnh đạo kháng chiến và kiến quốc. Tuy nhiên, những kết quả đạt được vẫn còn hạn chế về nhiều mặt: Chưa có tổ chức thống kê chuyên trách cấp tỉnh dẫn đến hoạt động thống kê không đồng bộ, phương pháp chuyên môn còn giản đơn, thủ công, sản phẩm thống kê còn nghèo nàn.
Sau khi thành lập, Ban Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc lúc đó chỉ có các bộ phận, biên chế có 07 cán bộ do ông Nguyễn Văn Thực phụ trách và 06 cán bộ tiền thân là: ông Vũ Đức Phụng, ông Nguyễn Đức Nhân, ông Đặng Đình Liêu, ông Trần Liên, ông Lê Ngôn và ông Trần Ngọc Hải.
Ở cấp huyện, tổ chức Thống kê được hình thành từ năm 1957 có Phòng Thống kê cấp huyện, các thị xã có Bộ phận Thống kê (sau đó đổi thành Phòng Thống kê). Tùy theo dân số và diện tích tự nhiên, mỗi Phòng Thống kê có từ 2-4 cán bộ, mỗi bộ phận có từ 1-3 cán bộ.
THỐNG KÊ TỈNH VĨNH PHÚ THỜI KỲ 1968 - 1996
Ngày 26/01/1968, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ra Nghị quyết số 504/NQ-QH về việc hợp nhất 2 tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ thành tỉnh Vĩnh Phú.
Ngày 28/02/1968, kỳ họp thứ nhất của Hội đồng Nhân dân tỉnh Vĩnh Phú được triệu tập, gồm 102 đại biểu của 2 tỉnh cũ. Tại kỳ họp này, Hội đồng Nhân dân tỉnh Vĩnh Phú đã tiến hành bầu Uỷ Ban hành chính tỉnh và Thẩm phán Toà án Nhân dân tỉnh. Tiếp theo Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cùng các ban, ngành khác trong đó có Chi cục Thống kê cũng mau chóng được sắp xếp lại tổ chức, đi vào hoạt động bình thường theo phạm vi tỉnh Vĩnh Phú mới.
Cũng như các ngành khác, dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương và sự quan tâm, lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy, chính quyền địa phương, Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú được thành lập trên cơ sở sáp nhập Chi cục Thống kê tỉnh Phú Thọ và Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc. Ngày 04/3/1968 Tỉnh uỷ Vĩnh Phú có Quyết Nghị số 42/QN-TU về việc sắp xếp cán bộ lãnh đạo Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú gồm có:
1. Đồng chí Phan Thanh - Chi cục trưởng Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc, giữ chức vụ Chi cục trưởng.
2. Đồng chí Trần Quang - quyền Chi cục trưởng Chi cục Thống kê tỉnh Phú Thọ, giữ chức vụ Chi cục phó.
3. Đồng chí Nguyễn Văn Phục - Chi cục phó Chi cục Thống kê tỉnh Phú Thọ, giữ chức vụ Chi cục phó.
4. Đồng chí Trần Ngọc Hải - Chi cục phó Chi Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc, giữ chức vụ Chi cục phó.
5. Đồng chí Nguyễn Văn Chương - Chi cục phó Chi Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc, giữ chức vụ Chi cục phó.
Tại thời điểm 31/3/1968, Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú có tổng số 143 cán bộ, công chức. Trong đó, Lãnh đạo Chi cục gồm 05 đồng chí; 138 cán bộ, công chức còn lại được biên chế cho 5 Phòng thuộc Cơ quan Chi cục, Trường Sơ cấp Thống kê và 22 phòng Thống kê cấp huyện.
THỐNG KÊ TỈNH VĨNH PHÚC THỜI KỲ 1976 - 1996
Trong thời kỳ này có một số sự kiện lớn tác động trực tiếp tới tổ chức và hoạt động của ngành thống kê tỉnh, đó là: Đảng ta tiến hành công cuộc đổi mới mà khởi đầu là từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986. Năm 1977, Hội đồng Chính phủ quyết định hợp nhất các huyện theo vùng quy hoạch do đó toàn tỉnh từ 22 huyện, thành thị, sau khi hợp nhất lại thành 11 huyện, 1 thành phố và 2 thị xã, đến năm 1979, Trung ương có Quyết định tách hai huyện Sóc Sơn và Mê Linh về thành phố Hà Nội. Vào những năm 1981-1985, một số cán bộ được cử đi tăng cường cho các tỉnh phía Nam đã hoàn thành nhiệm vụ được quay trở lại công tác tại Chi cục, phần đông các đồng chí này đều đã trưởng thành được giao trách nhiệm giữ chức Trưởng/phó phòng nghiệp vụ văn phòng Chi cục và các Phòng Thống kê huyện, thành phố, thị xã.
Năm 1983, Tổng cục Thống kê quyết định đổi tên Chi cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú thành Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú.
Sau gần 14 năm (1974 -1987), ngành Thống kê thực hiện quản lý theo ngành dọc, đến ngày 12/12/1987 Ban Bí thư Trung ương Đảng ra thông báo số 46/TB-TW và Hội đồng Bộ trưởng có Quyết định số 227-HĐBT, ngày 29/12/1987 về sáp nhập một số bộ, ngành và giảm đầu mối tổ chức tại các địa phương, trong đó có quy định Tổng cục Thống kê chuyển giao tổ chức Thống kê địa phương cho UBND cùng cấp trực tiếp quản lý. Hàng năm Tổng cục Thống kê chỉ giao kế hoạch công tác và quản lý hướng dẫn về nghiệp vụ chuyên môn. UBND tỉnh Vĩnh Phú đã có Quyết định số 451/QĐ-UB, ngày 18/7/1988 về việc tiếp nhận Cục Thống kê về tỉnh quản lý từ tháng 7/1988. Khi bàn giao về tỉnh biên chế toàn ngành có 159 cán bộ (trong đó: khối Văn phòng Cục có 59 cán bộ; Khối huyện, thành phố, thị xã có 100 cán bộ).
Đến tháng 9/1994, Đảng và Nhà nước lại chủ trương thực hiện quản lý ngành Thống kê theo ngành dọc. Vì vậy ngày 1/9/1994 UBND tỉnh Vĩnh Phú đã ra Quyết định số 1125/QĐ-UB về việc bàn giao Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú cho Tổng cục Thống kê quản lý, lúc này biên chế của toàn ngành có 100 cán bộ (trong đó: khối Văn phòng Cục có 45 cán bộ; Khối huyện, thành phố, thị xã có 55 cán bộ).
THỐNG KÊ TỈNH VĨNH PHÚC THỜI KỲ 1997 ĐẾN NAY
Thực hiện Nghị quyết kỳ họp thứ X, ngày 06/11/1996 của Quốc hội khóa IX nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, tháng 01 năm 1997, tỉnh Vĩnh Phú được chia tách để tái thành lập hai tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ. Theo đó, Tổng cục Thống kê đã ban hành Quyết định số 590/TCTK-TCCB, ngày 09/12/1996 về việc giải thể Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phú, thành lập Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ và Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc kể từ ngày 01/01/1997.
Như vậy, tỉnh Vĩnh Phúc được tái lập sau 29 năm hợp nhất với tổng diện tích tự nhiên là: 1370,73 km2. Gồm 06 đơn vị hành chính cấp huyện là thị xã Vĩnh Yên và 5 huyện: Lập Thạch, Vĩnh Tường, Yên Lạc, Tam Đảo, Mê Linh. Dân số 1,1 triệu người với 51 vạn lao động, tỉnh lỵ đóng tại thị xã Vĩnh Yên.
Từ năm 1997 đến nay, chức năng, nhiệm vụ của Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc về cơ bản là giúp Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động thống kê trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc; triển khai các hoạt động thống kê theo kế hoạch, chương trình của Tổng cục Thống kê giao; cung cấp thông tin thống kê đáp ứng yêu cầu của lãnh đạo các cấp ở địa phương.
Lịch sử hình thành và phát triển Thống kê tỉnh Hòa Bình (trước sáp nhập)
Đang cập nhật......
THỐNG KÊ TỈNH PHÚ THỌ
Địa chỉ: Số 374 đường Nguyễn Tất Thành, phường Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 02103 847 407 - Fax: 02103 847 407
Email: phutho@nso.gov.vn
